ముందు మాట

ముందుమాట

తెలుగు భాషాన్వేషణ అనే ఈ బ్లాగ్ తెలుగు భాష, లిపి, శాసనాలు, సాహిత్యం, వ్యాకరణం, సంస్కృతి, చరిత్ర వంటి అంశాలను పరిశీలించే ఒక చిన్న ప్రయత్నం. భాష అనేది కేవలం సంభాషణ సాధనం మాత్రమే కాదు; అది ఒక జాతి ఆత్మ, సంస్కృతి, ఆలోచనా విధానం, జీవన గాధను మోసుకెళ్లే మహత్తర వారసత్వం.

భాష వేరు — లిపి వేరు. భాష అనేది శబ్దరూపం; లిపి అనేది ఆ శబ్దాన్ని గుర్తుల రూపంలో నిలిపే పద్ధతి. ప్రపంచ చరిత్రలో కొన్ని భాషలు లిపి లేకుండానే తరతరాలుగా మౌఖికంగా కొనసాగాయి. మరికొన్ని లిపులు భాషల మార్పులతో నిలిచిపోయాయి.

సంస్కృతం అనేది వేల సంవత్సరాలపాటు ప్రధానంగా మౌఖిక సంప్రదాయంలో కొనసాగిన భాష. బ్రాహ్మీ, నాగరి వంటి వివిధ లిపుల్లో దానిని రాశారు. అందువల్ల సంస్కృతానికి ఒకే స్వంత లిపి లేదని పండితులు భావిస్తారు.

పాళీ భాష బౌద్ధ సాహిత్యానికి ఆధారమైన భాష. దానిని వివిధ ప్రాంతాలలో వివిధ లిపుల్లో రాశారు. కాలక్రమేణా పాళీ మాట్లాడే ప్రజాభాషగా తగ్గిపోయినా, దాని సాహిత్య సంపద మాత్రం నిలిచింది.

తెలుగు భాష – తెలుగు లిపి

తెలుగు ద్రావిడ భాషా కుటుంబానికి చెందిన గొప్ప భాష. తెలుగు లిపి బ్రాహ్మీ లిపి నుండి పరిణామం చెంది భట్టిప్రోలు, కడప, రెణాటి చోళ శాసనాల ద్వారా క్రమంగా అభివృద్ధి చెందింది. ప్రారంభ దశలో తెలుగు-కన్నడ సంయుక్త లిపి రూపంలో ఉండి, తరువాత స్వతంత్ర తెలుగు లిపిగా వికసించింది.

తెలుగు భాషలో తొలి శాసనం

తెలుగు భాషలో లభించిన తొలి సంపూర్ణ శాసనంగా క్రీ.శ. 575 ప్రాంతానికి చెందిన రేణాటి చోళుల ఎర్రగుడిపాడు శాసనం ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ శాసనం తెలుగు భాషా చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన మైలురాయి.

ఇంకా భట్టిప్రోలు శాసనాలు, నాగార్జునకొండ శాసనాలు, అమరావతి శాసనాలు తెలుగు లిపి పరిణామాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ముఖ్య ఆధారాలుగా నిలిచాయి.

లిపి మూలం

భారతదేశంలోని అనేక లిపుల మాదిరిగానే తెలుగు లిపి మూలం కూడా బ్రాహ్మీ లిపి అని పండితులు భావిస్తారు. బ్రాహ్మీ నుండి భట్టిప్రోలు లిపి, ఆ తరువాత తెలుగు-కన్నడ లిపి, చివరికి ఆధునిక తెలుగు లిపి రూపుదిద్దుకుంది.

గుండ్రటి ఆకారాలు, అక్షరాల సౌందర్యం తెలుగు లిపికి ప్రత్యేకతను తెచ్చాయి.

దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స — శ్రీకృష్ణదేవరాయలు